SGK Uzmanı İsa Karakaş, kamu görevlilerinin emeklilik ve ölüm sonrası haklarının özel bir yasa kapsamında güvence altına alındığını belirterek, hayatını kaybeden bir memurun ailesinin hangi koşullarda aylık alabileceğini detaylarıyla anlattı.
Karakaş’ın açıklamalarına göre Emekli Sandığı Kanunu çerçevesinde hak sahibi olabilecek kişiler; eş, çocuklar ile anne ve baba olarak tanımlanıyor. Ancak bu kişilerin hepsine otomatik olarak maaş bağlanmıyor; bazı özel şartlar aranıyor.
Hangi durumlarda aylık bağlanmıyor?
Şu koşullarda hak sahiplerine ölüm aylığı ödenmiyor:
-
Emekliyi veya memuru kasten öldüren, öldürmeye teşebbüs eden ya da malul duruma getiren kişilere,
-
Vefat eden memura karşı ağır suç işlediği için mirastan yoksun bırakılmasına ilişkin kesinleşmiş yargı kararı olanlara,
-
Evli kız ve erkek çocuklarla anneye,
-
Memurun ölüm tarihinde Türk vatandaşlığından çıkarılmış, vatandaşlığı bırakmış ya da yabancı ülke vatandaşlığına geçmiş olanlara (bazı istisnalar var),
-
Emeklilikle ilişkili bir görevde çalışan veya görevdeyken aylıksız izne ayrılan yetimlere.
Bununla birlikte, Türkiye’nin sosyal güvenlik anlaşması bulunan bir ülkenin vatandaşlığına geçenlerin aylık alma hakları korunuyor.
Dul eşe aylık nasıl bağlanıyor?
-
Ölüm tarihinde resmî nikâhlı eş olmak yeterli.
-
Malullük ya da gelir durumu gibi ek bir şart aranmıyor.
-
Başvuru yapılması aylığın bağlanması için yeterli oluyor.
Dul eşin kendi emekli aylığı varsa, hem kendi aylığını hem de dul aylığını birlikte alabiliyor; ancak dul aylığının oranı %50’yi geçemiyor.
Eşin hem eşinden hem de anne-babasından dolayı aylık alma hakkı varsa, ikisinden sadece birini tercih edebiliyor.
Çocuklar ve anne-baba için özel şartlar
Hak sahibi çocuklar ve anne-babalar için;
-
10 yıl ve üzeri hizmet süresi aranıyor
-
Muhtaçlık, öğrenim durumu, yaş ve medeni hâl gibi kriterler değerlendiriliyor
Çok eşlilik dönemine ilişkin düzenleme
Medeni Kanun öncesi birden fazla eşi olanların dul eşlerine maaş bağlanabiliyordu. Ancak günümüzde yalnızca resmî nikâhlı tek eş, ölüm aylığı alabiliyor.
Karakaş, bu düzenlemelerin memur ailelerini korumaya yönelik oluşturulduğunu, özellikle 2008’den önce göreve başlayan memurların aileleri için hâlâ geçerli olduğunu vurguladı.
