Türkiye’de yüksek enflasyonun hane bütçeleri üzerindeki baskısı giderek artıyor. Gıda, kira, elektrik ve akaryakıt gibi temel giderlerdeki yükselişe teknoloji ürünleri ve dijital aboneliklerdeki fiyat artışları da eklenirken, vatandaşın satın alma gücü üzerindeki yük ağırlaşıyor.
İşçilerin enflasyon ve gelir vergisi nedeniyle yılın ilk yedi ayında yaşadığı ücret kaybının, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 46 artarak 1 trilyon 487 milyar liraya ulaştığı belirtiliyor.
Kira ve Enerji Maliyetleri Yükseliyor
Ağustos ayında konut ve iş yerleri için uygulanabilecek kira artış oranı yüzde 31,90 olarak belirlenirken, elektrik fiyatlarında yıllık artış yüzde 25,1’e ulaştı.
Tarım ilaçlarında fiyat artışı yüzde 28 seviyesinde gerçekleşirken, mazot fiyatlarındaki yıllık yükseliş temmuz itibarıyla yüzde 45’i buldu. Artan maliyetler, üretimden ulaşıma kadar pek çok alanda fiyatların yükselmesine neden oluyor.
Gıda Fiyatları Dört Yılda 20 Kattan Fazla Arttı
Gıda fiyatlarındaki değişim ise vatandaşın bütçesindeki baskının boyutunu ortaya koyuyor. Eylül 2021’den Temmuz 2026’ya kadar gıda fiyatlarının yüzde 2 bin 169 arttığı aktarılıyor.
Buna göre, Eylül 2021’de 100 liraya alınabilen bir gıda sepetinin maliyeti Temmuz 2026’da 2 bin 269 liraya çıktı.
Üretici ile market arasındaki fiyat farkı da dikkat çekici boyutlara ulaştı. Temmuz ayında tarlada 11 liraya satılan havucun markette 61 liraya, 18 liraya satılan elmanın ise 102 liraya kadar çıktığı belirtildi.
Akaryakıt Zammı Son Anda Uygulanmadı
Akaryakıt fiyatlarında da yeni bir artış gündeme geldi. Benzine 2 lira, motorine ise 6,85 lira zam yapılması beklenirken, söz konusu artışlar son anda uygulanmadı.
Zam gerçekleşmiş olsaydı motorinin litre fiyatının 90 liraya yaklaşacağı hesaplanıyordu. Akaryakıt fiyatlarındaki hareketlilik, ulaşım ve lojistik maliyetleri üzerinden diğer ürünlerin fiyatlarını da etkileyebilecek önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
Dijital Aboneliklerde Dikkat Çeken Artış
Zam dalgası dijital hizmetleri de etkiledi. Google’ın Türkiye’deki bazı Google One ve yapay zekâ aboneliklerinin fiyatlarında yüzde 75’i aşan artışlar yapıldı.
Google AI Plus’ın aylık ücreti 204,99 liradan 359,99 liraya yükselirken, Google AI Pro’nun fiyatı 869,99 liradan 1.520 liraya çıktı. Google AI Ultra’nın aylık abonelik bedeli ise 1.990 liradan 3.480 liraya yükseldi.
Teknoloji Ürünlerinde Yeni Zam Beklentisi
Tüketicilerin teknoloji harcamalarında önemli bir yere sahip olan ekran kartlarında da yeni fiyat artışları gündemde. ABD’de Nvidia’nın RTX 50 serisinin bazı modellerinde yüzde 39’a varan fiyat artışları görülürken, DRAM ve NAND bellek tedarikinde yaşanan sıkıntıların yeni zamları beraberinde getirebileceği belirtiliyor.
Temel gıda ve barınma giderlerinden teknoloji ve dijital hizmetlere kadar genişleyen fiyat artışları, hane bütçelerindeki baskının yalnızca zorunlu tüketim kalemleriyle sınırlı kalmadığını ortaya koyuyor.
