Enerji ve madencilik yatırımlarını hızlandırmayı hedefleyen yasa teklifi, yaklaşık 26 saat süren görüşmelerin ardından Meclis’in Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’nda kabul edildi. Düzenleme, önümüzdeki günlerde Meclis Genel Kurulu’nda ele alınacak.
Komisyon Başkanı ve AKP Bursa Milletvekili Mustafa Varank, teklifin özellikle “kritik ve stratejik madenler” alanında yatırımların önünü açacağını vurguladı. Varank, yenilenebilir enerji yatırımlarının ortalama 4,5 ila 5 yıl sürdüğünü ve bu süreci kısaltmanın hedeflendiğini belirtti.
Amaç: Süreçleri Hızlandırmak, Eleştiriler Yoğun
Yasa teklifini savunanlara göre düzenleme, bürokratik engelleri azaltarak izin süreçlerini hızlandıracak, yatırım ortamını daha cazip hale getirecek. Ancak çevre örgütleri bu değişikliklere tepkili.
TEMA, Doğa Derneği ve WWF-Türkiye gibi kurumlar, teklifin doğayı değil madencilik faaliyetlerini öncelediğini belirterek düzenlemeye karşı çıkıyor. Özellikle zeytinlikler, ormanlar, sulak alanlar ve yaban hayatı bölgeleri gibi hassas alanların madencilik için açılmasının önünün açıldığını savunuyorlar.
Zeytinlikler Tehlikede mi?
En çok tepki çeken maddelerden biri, zeytinliklerin madenciliğe açılmasını öngören 11. madde. Buna göre, maden sahası olarak belirlenen bölgelerdeki zeytin ağaçları, mümkünse başka bir alana taşınacak. Bu taşınmanın maliyeti şirketlere ait olacak. Ağaçların taşınması mümkün değilse, aynı büyüklükte yeni bir zeytinlik alanı oluşturulması zorunlu olacak.
TEMA Vakfı, bu düzenlemeyle sadece zeytin ağaçlarının değil, onlarla birlikte kırsal yaşamın, kültürün ve yerel ekonomilerin de zarar göreceğini belirtiyor. Vakıf yetkilisi Eylem Tuncaelli, yalnızca Muğla’daki üç ilçede (Menteşe, Yatağan, Milas) 59 köyün maden projeleri nedeniyle tehdit altında olduğunu söyledi.
Karar Yetkisi Yeni Bir Kurula Veriliyor
Teklifle birlikte madencilikle ilgili kararları hızlandıracak yeni bir kurul da kuruluyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın başkanlık edeceği kurul, ilgili bakanlardan oluşacak ve bazı durumlarda, diğer kurumlar izin vermese bile maden işletmeleri için onay verebilecek. Özellikle altın, gümüş, kömür ve bakır gibi “dördüncü grup madenler” bu kapsamda değerlendirilecek.
TMMOB Maden Mühendisleri Odası Başkanı Ayhan Yüksel, bu yetkinin Tarım ve Orman Bakanlığı gibi kurumların rolünü devre dışı bırakabileceğini belirterek, sorunun kaynağının sistemdeki tıkanıklıklar olduğunu, kalıcı çözüm için bu yapının gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
‘Stratejik’ ve ‘Kritik’ Maden Tanımları Yenileniyor
Teklifte, “stratejik” ve “kritik” maden tanımları da güncelleniyor. Arzında risk görülen, sanayi üretiminde hayati öneme sahip madenler artık kritik veya stratejik kabul edilecek. Bu madenlerin belirlenmesi, Milli Savunma Bakanlığı da dahil olmak üzere çeşitli kamu kurumlarının görüşleriyle, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılacak. Bu kapsamda acele kamulaştırma gibi uygulamaların önü açılıyor; karar yetkisi yine yeni kurula ait olacak.
